Οι πρώτοι Γεννιώτες κάτοικοι του χωριού μας

Του Κωνσταντίνου Κυριαζή-Κηπουρού

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Βοϊράνη, τεύχος 35, έτος 1997

Σύμφωνα με την αφήγηση του υπερήλικα Γεννιώτη Αναστάση Ζαφειρίου, την 1η Οκτωβρίου 1922 όλοι οι κάτοικοι της Ανατολικής Θράκης και μαζί με αυτούς και οι Γεννιώτες, τρομοκρατημένοι από τα άσχημα νέα του μικρασιατικού μετώπου και μετά το τηλεγράφημα του Βενιζέλου για εκκένωση της Θράκης, μαζεύουν βιαστικά όσα από τα υπάρχοντά τους μπορούσαν να μεταφέρουν με τα κάρα τους και τα βόδια και ξεκινούν με κατεύθυνση τη μητροπολιτική Ελλάδα.

Ο Ευδόξιος Λιπόπουλος (1997)

Οι σκηνές που διαδραματίζονται είναι συγκινητικές. Ο συγχωριανός μας Ευδόξιος Λιπόπουλος, που γεννήθηκε στη Γέννα το 1904 και έζησε αυτές τις στιγμές, θυμάται με πόνο. «Οι Γεννιώτες ήταν πλούσιοι άνθρωποι, είχαν μεγάλη περιουσία, τα σπίτια τους ήταν γεμάτα από κειμήλια, εικόνες, εργόχειρα, αργαλειούς, οι αποθήκες ήταν γεμάτες γεννήματα, κρασιά. Μας είπαν ότι κινδυνεύουν οι ζωές μας από τους Τούρκους που έρχονται προς τα μέρη μας. Φορτώσαμε στα γρήγορα ότι προλάβαμε πάνω στα κάρα μας, και ξεκινήσαμε με τα βόδια, μια πορεία προς το άγνωστο.

Μόνο μας μέλημα ήταν να προλάβουμε να σωθούμε. Με δάκρυα στα μάτια αφήναμε πίσω μας τα σπίτια μας, ολόκληρες περιουσίες, δημιουργήματα μιας ζωής και δεν γνωρίζαμε αν θα ξαναγυρίσουμε. Επί δεκαοχτώ ημέρες πορευόμασταν κάτω από δύσκολες καιρικές συνθήκες. Πολλές μέρες έβρεχε και δεν είχαμε που να προφυλαχτούμε.

Είχαμε μαζί μας γέρους και μικρά παιδιά που υπέφεραν τα πάνδεινα από την πείνα, τις στερήσεις, τις αρρώστιες. Είχαμε έγκυες γυναίκες που ξεγεννούσαν στο δρόμο. Και πάνω απ' όλα είχαμε το φόβο ότι θα μας βρουν οι Τούρκοι και θα μας ξεκληρίσουν. Ο δρόμος του ξεριζωμού ήταν ατέλειωτος μα και μαρτυρικός. Σκυφτοί, αμίλητοι, με σφιγμένα δόντια, περπατούσαμε και αναρωτιόμασταν: γιατί ο πόλεμος, γιατί το μίσος των ανθρώπων μεταξύ τους...

Φθάσαμε στην Κομοτηνή κατά τις 20 Οκτωβρίου και πολλοί από μας εγκαταστάθηκαν εκεί, μη μπορώντας να συνεχίσουν άλλο την πορεία τους. Άλλοι έμειναν στην Ξάνθη και άλλοι συνέχισαν την πορεία τους για να βρουν καλύτερο μέρος που θα τους θύμιζε την πατρίδα».

Και συνεχίζει ο Ευδόξιος Λιπόπουλος: «Στη Νέα Καρβάλη Καβάλας, μας περίμενε ο Κωνσταντίνος Δανδίνης, παλιός Γεννιώτης, ο οποίος είχε φύγει από τη Γέννα το 1912 και είχε εγκατασταθεί στη Μπόργιανη, όπου μάλιστα ήταν και πρόεδρος των Ελλήνων που κατοικούσαν εκεί. Αυτός λοιπόν ανέλαβε να μας οδηγήσει στην Μπόργιανη, πείθοντάς μας ότι είναι καλό χωριό, και ότι μπορούμε εκεί να στεριώσουμε και να προκόψουμε.

Τον ακολούθησαν περίπου 30 οικογένειες (150 - 200 άτομα περίπου) και, ανήμερα του Αγίου Δημητρίου, φθάσαμε στην Μπόργιανη, όπως την αποκαλούσαν τότε οι Τούρκοι και Έλληνες κάτοικοί της».

Σύμφωνα με τα λεγάμενα του Ευδόξιου Λιπόπουλου στο χωριό τότε ζούσαν περί τις 150 οικογένειες Τούρκων (500 - 600 άτομα), 20 περίπου οικογένειες Μπογιαλικιωτών, που είχαν ξεριζωθεί από την Βουλγαρία και είχαν εγκατασταθεί οι περισσότεροι στο χωριό το 1920, αλλά και παλιότερα, καθώς επίσης δέκα οικογένειες Ηπειρωτών, που ήταν εγκατεστημένοι σ' αυτό από τα τέλη του προηγούμενου αιώνα.

«Το χωριό είχε δύο προέδρους. Έναν Τούρκο και έναν Έλληνα, τον Κωνσταντίνο Δανδίνη, που είχε τότε μεγάλη εξουσία. Ολόκληρος ο κάμπος ανήκε σε 3 - 4 Τούρκους αγάδες, το δε εμπόριο ήταν στα χέρια των Ηπειρωτών. Οι σχέσεις μεταξύ των κατοίκων ήταν πολύ καλές και από το 1912 ακόμη υπήρχε ορθόδοξη εκκλησία που την έκαναν οι Ηπειρώτες σε θέση που υπήρχε τζαμί (παλιά εκκλησία του χωριού) και της έδωσαν την ονομασία «Αγία Παρασκευή».

1926. Από τις πρώτες Γεννιώτισες του χωριού

Μετά από πολύ προσπάθεια ο Ευδόξιος Λιπόπουλος προσπάθησε και θυμήθηκε τα ονόματα των αρχηγών των οικογενειών που ήλθαν από τη Γέννα, καθώς και τον αριθμό των μελών της οικογένειας. Ας τους αναφέρουμε λοιπόν ζητώντας συγνώμη προκαταβολικά αν ξεχάστηκε κάποιος.

Ήλθαν λοιπόν οι οικογένειες:
Του Κωνσταντή και της Μαριγώς Κυριαζή, με την οικογένεια του Θεόδωρου Κυριαζή (6 άτομα),
η οικογένεια του Μιχάλη Νανόπουλου (6 άτομα),
του Ανέστη Λιπόπουλου (5 άτομα),
του Θανάση Μιχόπουλου (5 άτομα)
του Λουπατζή (4 άτομα),
του Δημητρίου Σκεπαστιανού (8 άτομα),
του Μιχαλιού Μίχου (6 άτομα),
του Δημ. Μαρέλη (4 άτομα),
του Ηλία Βωβού (6 άτομα),
η οικογένεια Καρανικόλα και η οικογένεια Σύρου,
του Νικολάου Τερζή (Σόπης) (6 άτομα),
του Κοσμά Τρουμπεγλή (8 άτομα), τα
του Παρασκευά Μπουρατζή (7 άτομα), τα
του Δημ. Αγαπίτσα (3 άτομα), τα
του Θανάση και Γιάννη Κουντούρατζη...

«Ήρθαν κι άλλες οικογένειες μας λέει ο Ευδόξιος Λιπόπουλος, αλλά είναι αδύνατο να τις θυμηθώ όλες».

[Σημείωση: Για να τον πλήρη κατάλογο των οικογενειών από την Ανατολική Θράκη, βλ. Οι γενάρχες μας - Ανατολική Θράκη]

Λίγο μετά τους Γεννιώτες ήλθαν στο χωριό περί τις 30 οικογένειες Σαρακινιώτες, περί τις 35 οικογένειες Κεσσανιώτες, λίγες οικογένειες από τις Σαράντα Εκκλησίες, το Σκεπαστό και το Σκοπό. Αργότερα προστέθηκαν κι άλλοι Μπογιαλικιώτες και Καβακλιώτες.

Οι Πόντιοι ήλθαν αργότερα, δύο χρόνια μετά (περί τις 100 οικογένειες), στη συνέχεια όμως προστέθηκαν κι άλλοι από τα γύρω χωριά. Στις πρώτες επίσημες εκλογές που έγιναν από τους Έλληνες εκλέχθηκε πρόεδρος ο Κωνσταντίνος Δανδίνης, που τον σκότωσαν όμως το 1925 για προσωπικές διαφορές.

Οι έλληνες πρόσφυγες στην αρχή εγκαταστάθηκαν σε πρόχειρα παραπήγματα, στη συνέχεια δε σε σπίτια Τούρκων, που είχαν ήδη αποχωρήσει με προορισμό την Τουρκία.

Το 1922 έγινε μια πρώτη διανομή χωραφιών και το 1928 η δεύτερη, οπότε πήραμε και οικόπεδα. Τότε αποστραγγίστηκε και η «βάλτα» και αποκτήσαμε κλήρο.

Το 1930 χτίσαμε και το πρώτο σχολείο. Το έχτισε ο μαστρο-Κωστής, Γεννιώτης στην καταγωγή, και οι πρώτοι του δάσκαλοι ήταν παιδιά του μαστρο-Αγγελή, επίσης Γεννιώτη, ο Νικήτας και η αδελφή του Κυράνθη.

Παρά τους καβγάδες που υπήρχαν τα πρώτα χρόνια κυρίως για τα χωράφια, ο μπαρμπα-Ευδόξιος θυμάται, ότι οι πρόσφυγες κατάφεραν να ριζώσουν και να προκόψουν γρήγορα. Θυμάται ακόμη και αναπολεί τα μεγάλα γλέντια που γινόταν κάθε λίγο και λιγάκι στην πλατεία του χωριού, όπου οι Πόντιοι και Θρακιώτες χόρευαν και γλεντούσαν με τα δικά τους όργανα, σε σκοπούς των χαμένων πατρίδων τους, που δυστυχώς γι' αυτούς έμελε να μη ξανααντικρύσουν ποτέ.

Υ.Γ. Ευχαριστώ θερμά τον Αναστάση Ζαφειρίου και τον Ευδόξιο Λιπόπουλο για τα πολύτιμα στοιχεία που μου πρόσφεραν και τους εύχομαι να είναι γεροί για να μπορέσουν, πριν κλείσουν τα μάτια τους, να επισκεφτούν την πατρίδα τους την αγαπημένη τους Γέννα, τη «διαμαντόπετρα της Ανατολής». Κ.Κ.Κ.

Σημείωση: 

• Πρόσφυγες